Türk arkeolojisinin öncülerinden Halet Çambel’in Boğaziçi Üniversitesi’ne bağışladığı arşivin bir kısmı müzayede evinde satışa çıkarıldı!

Halet Çambel, 98 yıllık ömrünü Anadolu’ya adadı. Karatepe’de arkeolojik kazıları sürdürdü, köy çocuklarını okuttu, Hitit hiyerogliflerinin çözülmesine zemin hazırladı. 1936 Berlin Olimpiyatları’nda Hitler’in elini sıkmayı reddetti. Yaşar Kemal onun için “Halkın içinde o bir büyüydü” dedi.

2014’te hayatını kaybetmeden önce Arnavutköy’deki Kırmızı Yalı’sını, eşyalarını ve tüm arşivini Boğaziçi Üniversitesi’ne bağışladı. Şimdi o arşivden mektuplar, kartpostallar ve belgeler Phebus Müzayede’de satışa çıkarılmış durumda.

Mimari Restorasyon Kültür Varlıklarını Koruma Derneği Başkanı Serhat Şahin, satışı fark ettikten sonra Phebus Müzayede yetkililerini arayarak acil durdurulmasını talep ettiğini ancak yanıt alamadığını belirtiyor.

Şahin’in dikkat çektiği tablonun boyutları yalnızca bu satışla sınırlı değil. Sayıştay raporlarına göre, Halet Çambel’e ait 1.376 taşınırı kayıt altına alan komisyon nadir eserler konusunda uzman değildi. Yapılan kayıt hatalıydı ve sonraki komisyon da bu hatayı sürdürdü. Bunun yanı sıra beş koleksiyon ve bir arşivin (Abdullah Kuran, Aziz Oğan, Feza Gürsey, İsmail Hakkı Baltacıoğlu, Robert Kolej ve diğerleri) taşınır girişlerinin hiç yapılmadığı da raporlarda yer alıyor.

Maddi tabloya bakıldığında rakamlar dikkat çekiyor: 2022’de 3.000 tarihi eserin Kandilli’den Kırmızı Yalı’ya taşınması için 519.200 TL harcanmış; 2023’te yalı için 672.000 TL tadilat bedeli ödenmiş; 2024’te çatı onarımı için ise üniversite bütçesinden 1.446.936 TL çıkmış. Tüm bu harcamalara karşın belgeler hâlâ tasnif edilmemiş, bazıları müzayede salonlarına düşmüş.

Şahin, Boğaziçi Üniversitesi Rektörü, üniversite vakfı yönetim kurulu ve Çambel arşivinden sorumlu akademisyenlerin kamuoyunu aydınlatmakla yükümlü olduğunu vurguluyor.

Boğaziçi Üniversitesi ise söz konusu iddianın doğru olmadığı belirterek şu açıklamayı yaptı: “Boğaziçi Üniversitesi envanterinde bulunan, tarihi ve kültürel değeri haiz herhangi bir arşivin satılması, devredilmesi veya elden çıkarılması kesinlikle söz konusu değildir. Üniversitemiz, kendisine emanet edilen tüm akademik ve kültürel mirası titizlikle korumakta ve gelecek kuşaklara aktarılması için gerekli tüm sorumluluğu yerine getirmektedir. Ayrıca, merhume Halet Çambel’e ait kültürel mirasın korunması ve zenginleştirilmesi amacıyla, mevcut koleksiyonumuza tamamlayıcı nitelikteki diğer eserlerin de temin edilerek Üniversitemiz bünyesindeki koleksiyona kazandırılması yönünde gerekli girişimler başlatılmıştır.”

Kaynak: Arkeofili, Boğaziçi Üniversitesi